ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin'in Shenzhen kentinde gerçekleştirilen tarihi zirvede ilk kez üçlü formatta bir araya geldi. Dünyanın en büyük üç nükleer gücünün liderlerini buluşturan görüşmede küresel güvenlik, nükleer silahların azaltılması, enerji arzı ve Birleşmiş Milletler'in geleceği ele alındı. Zirve sonunda dört maddelik ortak bildiri yayımlandı. Ancak Ukrayna ve Orta Doğu'daki savaşlara ilişkin somut bir çözüm açıklanmaması, görüşmenin en dikkat çekici noktalarından biri oldu.
AYDINSES | DÜNYA HABERLERİ | 19 KASIM 2026
Dünya siyasetinin üç önemli aktörü, uluslararası dengelerin yeniden şekillendiği bir dönemde Çin'de aynı masaya oturdu. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ev sahipliğinde gerçekleşen görüşme, ABD, Rusya ve Çin liderlerinin katıldığı ilk resmi üçlü zirve olması bakımından tarihi önem taşıyor.
Çin'in Guangdong eyaletindeki Shenzhen kentinde, 33. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Ekonomi Liderleri Toplantısı kapsamında düzenlenen buluşma, yalnızca üç ülkenin ilişkileri açısından değil, küresel güç dengeleri bakımından da yakından takip edildi.
Yaklaşık bir buçuk saat süren üçlü toplantıda Trump, Putin ve Şi; uluslararası güvenlik, stratejik istikrar ve büyük güçler arasındaki ilişkilerin geleceği üzerine görüş alışverişinde bulundu.
Zirvenin merkezinde üç kritik başlık: Nükleer silahlar, enerji ve dünya güvenliği
Toplantının açılışında konuşan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, üç ülkenin dünya siyasetinde özel sorumluluk taşıdığını belirtti. Şi, büyük güçler arasındaki olumlu ilişkilerin bir tercih değil, küresel istikrar açısından zorunluluk olduğunu savundu.
Şi'nin mesajlarında dört temel yaklaşım öne çıktı:
Ülkelerin egemenliğine ve karşılıklı saygıya bağlı kalınması.
Büyük güçler arasında çatışma yerine barış içinde bir arada yaşama anlayışının geliştirilmesi.
Ekonomik iş birliği ve ticaretin güçlendirilmesi.
Anlaşmazlıkların diplomasi ve diyalog yoluyla çözülmesi.
Şi, özellikle nükleer savaşın hiçbir ülkeye kazanç sağlamayacağını vurgulayarak böyle bir felaketin önlenmesi gerektiğini ifade etti.
Putin: Rusya, Çin ve ABD ortak sorumluluk taşıyor
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, zirvenin düzenlenmesinden dolayı Çin yönetimine teşekkür etti.
Putin, üç ülkenin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri olduğunu hatırlatarak uluslararası barışın korunmasında ortak sorumlulukları bulunduğunu söyledi.
Rus lider, egemen eşitlik ve ülkelerin iç işlerine müdahale edilmemesi ilkelerinin önemine dikkat çekti. Rusya'nın Çin ve ABD ile karşılıklı saygıya dayalı bir iş birliğine açık olduğunu belirtti.
Putin'in açıklamalarında Ukrayna savaşı da önemli yer tuttu. Rus lider, üç ülkenin bölgesel çatışmaların çözümünde ortak çıkarları bulunduğunu dile getirdi.
Trump: Nükleer silahların azaltılması için birlikte çalışmalıyız
ABD Başkanı Donald Trump ise dünyanın en büyük nükleer güçlerinin bir araya gelmesinin tarihi önem taşıdığını belirtti.
Trump, ABD, Rusya ve Çin'in nükleer silahların yayılmasını önleme ve nükleer silahların kullanılma riskini azaltma konusunda birlikte hareket edebileceğini söyledi.
ABD Başkanı, küresel barışın korunması için liderler arasındaki doğrudan iletişimin sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.
Üçlü görüşmede Ukrayna, Orta Doğu, Kore Yarımadası ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi gibi başlıkların da ele alındığı Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından açıklandı.
Trump ile Şi arasında ikili görüşme: İran ve ticaret gündemde
Üçlü zirveden önce Trump ile Şi Cinping ayrıca ikili bir görüşme gerçekleştirdi.
ABD-Çin ilişkilerinin geleceği, ticaret, enerji ve bölgesel güvenlik konularının ele alındığı görüşmede Şi, iki ülkenin ilişkilerinde istikrarın korunmasının önemini vurguladı.
Trump ise Çin'den İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda destek istedi. ABD'nin Çin'e yönelik tarım ürünleri ihracatının artırılması ve özellikle soya fasulyesi alımlarının genişletilmesi de gündeme geldi.
Bu görüşme, Washington ile Pekin arasındaki ticari rekabetin yanında enerji güvenliğinin de iki ülke ilişkilerinde belirleyici olduğunu ortaya koydu.
Putin-Trump görüşmesinde Ukrayna dosyası
Üçlü zirvenin öncesinde Putin ile Trump da bir araya geldi. Görüşmede Ukrayna savaşı ve Rusya-ABD ilişkilerinin geleceği üzerinde duruldu.
Kremlin, iki lider arasındaki görüşmeyi olumlu olarak nitelendirdi ve Ukrayna konusunun ele alındığını duyurdu.
Ancak üçlü zirvenin ardından yayımlanan ortak bildiride Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesine yönelik somut bir takvim veya ateşkes anlaşması yer almadı.
Dört maddelik Barış Bildirisi yayımlandı
Zirvenin en önemli çıktısı, üç ülkenin üzerinde uzlaştığı ortak bildiri oldu. Açıklanan metinde dört temel başlık yer aldı:
01- Birleşmiş Milletler reformu
BM'nin küresel sorunlara daha etkili yanıt verebilmesi ve uluslararası barış misyonunu yerine getirebilmesi için reform yapılması gerektiği belirtildi.
02 - Enerji arzının artırılması
Üç ülke, petrol ürünlerinin üretim ve tedarikinin artırılması ile küresel enerji akışının istikrarlı tutulmasını gündeme aldı.
03 - Devlet yetkililerinin dokunulmazlığı
Devletlerin rızası ve devlet görevlilerinin dokunulmazlıklarına saygı gösterilmesi gerektiği vurgulandı. Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi kurumların yetkilerini kötüye kullanmaması gerektiği savunuldu.
04 - Nükleer risklerin azaltılması
Nükleer savaşın kazanılamayacağı ve asla yapılmaması gerektiği belirtilerek nükleer riskleri azaltmak ve silahların yayılmasını önlemek için diyalog kararı alındı.
Kaynak: Çin-Rusya-ABD Devlet Başkanları Barış Bildirisi, 19 Kasım 2026.
tz.china-embassy.gov.cn+1





