banner314

banner325

14.06.2020, 12:00 3517

"Basın Bıçağı"

Elazığ’ın Ağın ilçesinde 1960’ta öğretime açılan bir ilkokulun çatısında Amerika’dan gönderilmiş 70 teneke bitkisel yağ bulunmuş. Tenekelerin üstünde biri ABD’yi biri Türkiye’yi temsil eden iki el resmi varmış ve bu yağların ABD halkının armağanı olduğu yazılıymış.

Bu haber, 1960 sonrasında köy ilkokullarında görev yapan öğretmenlere çocuklara içirdiği Amerikan süt tozunu hatırlatmış olmalıdır. Ben de öğretmenliğe başladığım 1964-1965 öğretim yılında Konya’nın bir köyünde aynı şeyi yapmıştım. Süt tozuyla birlikte okula un da teslim edilmişti. Her gün velilerden biri bu ekmekleri pişiriyor, okulda kaynattığımız süt tozuyla birlikte öğrencilere yediriyorduk. Türkiye’nin buğday ambarı Konya ovasında, aynı zamanda koyun besleniyordu.

Amerika Türkiye’nin dostuydu! İkinci Dünya Savaşı’nın sonunda galipler dünyayı nüfuz bölgelerine ayırırken Türkiye Amerika tarafına bırakılmıştı. Türk yetkililer de fukara bıraktıkları Türkiye’yi Batı kampına bağlamaya pek teşne idiler. Amerika, Türkiye’yi himayesine almıştı. Kaz gelecek yerden tavuk esirgemeyeceği için Türkiye’nin bazı ihtiyaçlarını karşılamaya hazırdı.

1965 yazında er öğretmen olarak askere alındığımda kullandığımız tüfeklerin M-1 markası taşıdığını öğrenecektim. (Em-Bir derlerdi). Arazide yemek için dağıttıkları ve boş fişekliklerimizde taşıdığımız peksimetler de doğrusu pek doyurucu idi.

20 KURUŞA AMERİKAN BUĞDAYI

Kim bilir Amerika Türkiye’nin ve ordunun başka hangi ihtiyaçlarını karşılıyordu. 1950’lerde Marşal yardımından çok çocuklu ailelere yardımlar yapılmaktaydı. Babamla ilçeye inen annem, Marşal Yardımı’ndan alınan parayla çoluk çocuğa bir şeyler getirmişti. Benim payıma ilk kez giyeceğim bir lastik ayakkabı düşmüştü de gece onunla yatağa girmiştim! Korgan’daki ambardan Amerikan yardımı galiba yarı fiyatına (20 kuruşa) buğday alıp eşekle eve getirdiğimi de hatırlıyorum. Karadeniz bölgesi buğday ekmeği bırakmış, tarlaları mısıra ayırmıştı ve arazi fındık bahçeleriyle kaplanıyordu. Amerikan buğdayı köylünün börek, makarna gibi ihtiyaçları için kullanılıyordu.

Amerika, büyük, zengin ve kalabalık bir ülkeydi. İkinci Dünya savaşı yıllarında ordunun ve halkın ihtiyaçları için bol miktarda sanayi ve tarım ürünü üretmişti. Şimdi elinde kalan bu malları, açlık ve yoksulluk çeken ülkelere hibe ediyor, bu yolla hem o ülkelerin hükümetlerini kendine tabi kılıyor, hem de halkın gönlünü kazanıyordu.

Daha 1950’den önce Türkiye’nin ABD tuzağına düşmesine karşı çıkan bağımsızlıkçı aydınlar seslerini yükseltmemiş değildi. Ancak bunlar susturulmuş, 1946’da kurulan iki sosyalist parti kapatılmış, siyasi hayata CHP’nin yanında hepsi de Amerikancı olan Demokrat Parti, Milli Kalkınma Partisi ve Millet Partisi de katılmıştı.

SÜT TOZUNU BOYKOT

1960 Devrimi sonrasında Türkiye’de bağımsızlıkçı ve devrimci hareketi adeta bağlarından boşanmış, emperyalizm karşıtlığı dalga dalga yayılmaya başlamıştı. 1963’te kurulan Türkiye Öğretmenler Sendikası, çocuklarımızı Amerikan sütleriyle beslenmesine karşı çıkıyordu. Bazı okullarda öğretmenler bu sütleri içirmeyi reddettikleri için soruşturma geçiriyordu. Demek ki bu dalga 1964-1965 öğretim yılında benim öğretmenlik yaptığım köye ulaşmamıştı ki, öğrencilerimin bu sütü içmelerine engel olmamışım. İlçede Türkiye Öğretmen Sendikası da henüz kurulmamıştı.

1967 yılında kaydolduğum Gazi Eğitim Enstitüsü’nün yemekhanesinde bir ara Amerikan yağ ve bulgurlarının kullanıldığını öğrendik. Öğrenciler bu yağların midelerine oturduğundan ve kötü bir koku saldığından şikâyetçiydiler. Bunlara karşı asıl tepkinin Amerikan malı olmalarından kaynaklandığı da açıktı. Dünya halklarına kan kusturan Amerika’nın bizi besliyor görünmesine razı olamıyorduk.

YERLERE SAÇILAN AMERİKAN BULGURU

16 Aralık 1969 günü, sınıflarımızdan çıkıp yemekhanenin kapısına vardığımızda, kapıya dayanmış bulgur çuvalları yüklü bir kamyonla karşılaştık. Çuvallarda yağ tenekelerinin üzerinde olduğu gibi, Amerikan ve Türk bayrakları ile dostça sıkışan iki el figürü vardı.

Orada biriken kalabalık içinden heyecanlı bir arkadaşımız olan Müzik Bölümü öğrencisi Latif Güvercin, bana: “Şu çuvalları delip bulguru yere saçalım mı?” diye sordu.

“Basın bıçağı!” dedim.

Birkaç öğrencinin kamyona tırmandığı sırada, bir öğrenci Başmuavinin beni istediği haberini getirdi. Ana binaya döndüm ve Başmuavin Hüseyin Özcan’ın odasına girdim. Geçmiş gün, benimle ne işinin olduğunu unuttum. İdarenin benimle işi hiç eksik olmazdı gerçi. Öğrenci Derneği başkanlığımın bitmesine iki hafta kadar vardı.

Odasından Başmuavinle birlikte çıktık. Yemekhanenin kapısına ulaştığımızda yerlere saçılmış bulgurlarla ve yarısı boşalmış çuvallarla karşılaştık. Latif Güvercin ve daha birkaç öğrenci bu olaydan ötürü karakolda sorgulanmış ve serbest kalmıştı.

12 Mart 1971’den sonra bütün Yüksek Okulların öğrenci dernekleri ve dernek başkanları gibi Gazi Eğitim Enstitüsünün devrimci öğrenci önderleri Mamak’ta buluşturulduk. Latif güvercin de aramızdaydı. Hakkımızdaki birçok suçlamanın içinde “Amerikan bulgur çuvallarını delip bulgurları dökmek” de vardı. Hayatımda zorunlu kalıp inkâr ettiğim pek az olaydan biri budur: Amerikan çuvallarını delme işinde olmadığımı, Başmuavinin de buna tanık olduğunu, yemekhaneye birlikte gittiğimizi ve olayla orada karşılaştığımızı söyledim! Öncesini hesaba katmazsak olayın bu kısmı doğruydu. Hoş, “Basın bıçağı” dediğimi söyleseydim de dokuz yıl üç ay olan cezam herhalde artacak değildi. (Üç yıl yatıp Anayasa Mahkemesinin 1974’teki kararıyla tahliye olduk.)

Öyle anlaşılıyor ki, Ağın’daki ilkokulun müdür ve öğretmenleri, Amerikan yağlarını çocuklara yedirmeyi yurtseverlik onurlarına yedirememişler. Yağları imha etmeyi göze alamayarak kimseye göstermeden okulun çatısında saklamışlar. Bu sırrı da yıllarca kimseyle paylaşmamışlar. Ne de olsa gençliğin deli doluluğu ile devlet memurlarının tedbiri elden bırakmayan tutumları farklı oluyor… (12 Haziran 2020)

Yorumlar (0)
22°
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Bugün seçim olsa oyunu hangi partiye verirsin?
Namaz Vakti 13 Temmuz 2020
İmsak 03:42
Güneş 05:36
Öğle 13:15
İkindi 17:13
Akşam 20:43
Yatsı 22:29
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 31 66
2. Trabzonspor 31 62
3. Sivasspor 32 57
4. Beşiktaş 31 53
5. Galatasaray 32 52
6. Alanyaspor 32 51
7. Fenerbahçe 32 50
8. Gaziantep FK 31 41
9. Antalyaspor 32 41
10. Göztepe 32 39
11. Kasımpaşa 31 36
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Malatyaspor 31 32
14. Denizlispor 31 32
15. Çaykur Rizespor 31 32
16. Kayserispor 31 31
17. Konyaspor 31 30
18. Ankaragücü 32 29
Takımlar O P
1. Hatayspor 33 63
2. Erzurum BB 33 59
3. Adana Demirspor 33 58
4. Akhisar Bld.Spor 33 57
5. Bursaspor 33 56
6. Fatih Karagümrük 33 53
7. Altay 33 51
8. Keçiörengücü 33 47
9. Ümraniye 33 44
10. Giresunspor 33 44
11. Menemen Belediyespor 33 43
12. İstanbulspor 33 40
13. Balıkesirspor 33 38
14. Altınordu 33 36
15. Boluspor 33 30
16. Osmanlıspor 33 27
17. Adanaspor 33 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 35 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 35 55
7. Sheffield United 35 54
8. Tottenham 35 52
9. Arsenal 35 50
10. Burnley 35 50
11. Everton 35 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 35 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Bournemouth 35 31
19. Aston Villa 35 30
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 36 66
5. Villarreal 35 57
6. Getafe 35 53
7. Athletic Bilbao 36 51
8. Real Sociedad 35 51
9. Valencia 36 50
10. Granada 35 50
11. Osasuna 36 48
12. Levante 36 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 36 39
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 35 35
18. Leganés 36 32
19. Mallorca 36 32
20. Espanyol 36 24
Günün Karikatürü Tümü
sanalbasin.com üyesidir